Standesgemäß

Das Erste | Dienstag, 30.12.2008 | 23:45 Uhr
Standesgemäß BR/SWR (Stern.) | Länge: 85 Minuten

„Standesgemäß“ portraitiert drei adelige Singlefrauen zwischen traditionellem Anspruch und Alltag, zwischen Schloss und Plattenbau, zerrissen von den Erwartungen der Eltern, die sie nicht mehr erfüllen können, und den tief verinnerlichten eigenen Ansprüchen. Wenn sie weiter zum Adel gehören wollen, müssen sie einen adeligen Mann heiraten oder alleine bleiben, denn innerhalb des Adels gilt das „Mannesstammprinzip“.

Gräfin Alexandra von Bredow lebte ein wildes Leben mit rauschenden Bällen. Heute bewohnt sie eine Einzimmer-Wohnung und lebt davon, Perlenketten herzustellen. Im Alter von 48 Jahren findet sie nach Depressionen und Rückschlägen endlich die große Liebe.

Baronesse Alexandra von Beaulieu Marconnay, Oboistin und Lehrerin, hat nach dem Tod des Vaters eine enge Beziehung zu ihrer Mutter. Beim Umzug in eine neue Stadt nützen ihr ihre adeligen Verbindungen, um dort Fuß zu fassen. Doch es fällt ihr schwer, aus dem Schatten der Mutter und der mächtigen Ahnenreihe zu treten.

Verena von Zerboni di Sposetti hat mit Mädcheninternat und Jurastudium eine elitäre Erziehung genossen. Mit der Entscheidung, ihren Beruf als Rechtsanwältin aufzugeben und etwas völlig anderes zu machen, katapultiert sie sich aus der adeligen Gesellschaft heraus und muss sich ganz neu orientieren.

Ein Film über drei Außenseiterinnen und den skurrilen Mikrokosmos des deutschen Adels.

Mit Verena von Zerboni di Sposetti, Alexandra Freiin von Beaulieu-Marconnay, Alexandra Gräfin von Bredow, Alexandra Brandner, Dr. Horst von Zerboni di Sposetti, Constanze von Eyb, Marco d' Avola, Andrea Freifrau von Beaulieu-Marconnay, Prof. Dr. jur. Dr. jur. habil. Gerrick von Hoyningen-Huene, Dr. Iris Baronin von Hoyningen-Huene, Ruth Gräfin von Bredow, Otto Dietrich Graf von und zu Egloffstein, Peter Birk.

Film von Julia von Heinz

Kersttoespraak van Hare Majesteit de Koningin, 25 december 2008

In de kerstnacht schijnt het licht van de geboorte van Jezus. In oude vertellingen wordt die gebeurtenis verbonden met de plaats van dit kind in de geschiedenis van opeenvolgende generaties. Ieder mens heeft natuurlijk een moeder en een vader, en ook grootouders en verre voorvaderen. Ons bestaan wordt sterk bepaald door de plek waar we worden geboren en de tijd waarin wij leven. Wij staan niet los van wie er voor ons waren en na ons komen: de band tussen de generaties vormt het decor van onze tijd op aarde.

Vergroten
In één tijdperk leven mensen van verschillende leeftijden samen: van zeer oud tot heel jong. In ons land bepalen ouderen meer en meer het beeld. De maatschappelijke gevolgen daarvan worden steeds vaker als zorgelijk ervaren.

Terwijl ouderen hoogbejaard worden, komen tegenwoordig minder kinderen ter wereld. Daardoor worden de verhoudingen tussen de generaties onder druk gezet. De maatschappelijke solidariteit waar ons hele sociale bestel op berust, legt een zware last op jonge schouders. Maar in deze tijd willen veel jongeren zelf bepalen waarvoor zij verantwoordelijkheid aanvaarden. Voor hen geldt de opgelegde zorg voor ouderen niet meer als vanzelfsprekend. Toch zal elke nieuwe generatie zich bewust moeten worden van verplichtingen tegenover mensen die niet voor zichzelf kunnen zorgen.

Dynamiek in onze samenleving verwachten wij vooral van de jonge generatie. Opvoeding en onderwijs zijn dan ook gericht op weerbaarheid en eigen initiatief. "De jeugd heeft de toekomst." Maar de jongeren van nu zijn de ouderen van straks. Met alle problemen die de nieuwe verhoudingen meebrengen, blijft verantwoordelijkheid voor elkaar het maatschappelijk fundament.

Ouderdom wordt vaak alleen als probleem gezien. Daarbij denkt men aan gebreken en hulpbehoevendheid, oplopende kosten en hoge eisen aan de gezondheidszorg. Maar de maatschappij kan zich niet veroorloven ouderen af te schrijven; vergrijzing heeft ook een verrijkende kant. De vrije tijd kan positief worden benut. Er komt ruimte om na te denken, nieuwe wegen in te slaan, activiteiten te ontplooien en zich in te zetten voor anderen. Levenservaring en wijsheid kunnen worden verzilverd als ouderen die mogelijkheden ook zelf aangrijpen.

Helaas zijn er ook omstandigheden waarin ouderdom daadwerkelijk problemen oproept. Het menselijk bestaan is vergankelijk en ouder worden onontkoombaar. Iedereen kan in eigen omgeving zien dat zorgen toenemen en dat op de eenzame wegen van ziekte en onmacht er meer behoefte komt aan hulp en waakzame aandacht.

In vroeger tijden, toen families groter waren en sterk op elkaar aangewezen, was er tussen de generaties een vanzelfsprekende betrokkenheid. Tegenwoordig staat het kleinere gezin meer op zichzelf. De mogelijkheden om in alle omstandigheden de nodige hulp te bieden ontbreken dikwijls.

In het algemeen zijn de verhoudingen tussen jong en oud kwetsbaarder geworden. Met elkaar rekening houden kan soms een proces zijn van harde lessen tussen gezinsleden. Opvoeden is sturen en grenzen stellen, met liefde en zorg. Confrontaties en emoties kunnen fors aankomen. Maar moeilijkheden komen nu eenmaal op ieders levensweg: bij huwelijk en opvoeding, volwassen worden, zich staande houden in de maatschappij. Daar ontkomt niemand aan.

De spanning tussen ouders en kinderen kan omslaan in verwijdering als er geen begrip meer is. Waar het gesprek stokt raken de verhoudingen verstoord. Om zulke tegenstellingen tussen generaties te overwinnen wordt wijsheid gevraagd en de wil anderen te begrijpen. Juist vanuit levenservaring kunnen mensen groeien in mildheid en het vermogen vooroordelen eerlijk te toetsen.

Met de jaren groeit ook de ervaring van verdriet, teleurstelling en tegenslag, van pijn die mensen elkaar aandoen, onverschilligheid of onmacht om omstandigheden en relaties beter te maken. Beproevingen horen bij het leven en vormen een mens; hoe zwaar ook, wij moeten leren ze te verwerken. Je ziet de dingen anders met ogen die gehuild hebben.

Ook in het samenleven binnen gezin en familie zijn verzoening en vrede met elkaar en in onszelf belangrijk. Elk woord, elk gebaar van vergiffenis draagt bij aan vrede. Het is nooit te laat om een hand te reiken, weerstand te overwinnen, wantrouwen te doorbreken, onenigheid bij te leggen. Het is nooit te laat om lief te hebben. In liefde houd je mensen vast.

Kerstmis is het feest van Gods liefde in de geboorte van zijn zoon. Ieder kind dat ter wereld komt, mag warmte en geborgenheid verwachten. Het scheppen van vertrouwen en een gevoel van veiligheid ligt op de weg van ouders. In de verhouding tussen de generaties blijft het nodig waarden en tradities voor te leven. Door te leren omgaan met goed en kwaad wordt het geweten gevormd en komen jongeren sterker in het leven te staan.

In verbondenheid draagt elke generatie geloof over in wat het leven zin geeft en houvast biedt. Generaties gaan, generaties komen; maar in Gods liefde blijven wij allen opgenomen.

Ik wens U een gezegend Kerstfeest toe.

Eerste verkiezingen op het eigenzinnige eiland Sark

LONDEN (AP) - De bevolking van Sark, een eigenzinnig feodaal eilandje in het Kanaal voor de Franse kust, heeft woensdag haar stem uitgebracht tijdens de eerste democratische parlementsverkiezingen in de geschiedenis van het eiland.

De ”Chief Pleas”, zeg maar het parlement, bestaat sinds 1579 en telt 52 zetels. Veertig daarvan werden door erfrecht bepaald -vanwege het eigendomsrecht op de veertig landsdelen van Sark- en slechts 12 zetels zijn sinds 1922 door verkiezingen toegewezen.

Sark en de andere Kanaaleilanden behoren sinds de tijd van Willem de Veroveraar tot de Britse kroon. De feodale structuur van het eiland bestaat al meer dan 400 jaar. Koningin Elizabeth I stelde een eilander aan als leenheer, als dank voor het herkoloniseren van het eiland nadat de pest daar had toegeslagen.

Het eiland is autonoom, maar Groot-Brittannië zorgt voor de verdediging en buitenlandse betrekkingen. Koningin Elizabeth II is het staatshoofd, maar het dagelijks bestuur valt onder de ’seigneur’. Die betaalt de koningin daarvoor jaarlijks een twintigste van de tegemoetkoming voor ridders, tegenwoordig ongeveer 1,82 euro. Hij heeft het alleenrecht op het bezit van duiven en is de enige op het eiland die honden -om precies te zijn: ongesteriliseerde teven- mag houden. De houders van de veertig erfrechtzetels zijn verplicht musketten te bezitten om het eiland te verdedigen.

Politieke veranderingen op het eiland kwamen in een stroomversnelling met de komst van de rijke Barclaybroers - sir David en sir Frederick. Zij lieten in 1993 op het eilandje Brecqhou, 80 meter ten westen van Sark, een kasteel bouwen. Zij kregen het voor elkaar de wet van het eerstgeboorterecht te veranderen, zodat een landdeel voortaan ook aan een vrouwelijke erfgenaam of een jonger kind doorgegeven kon worden. Momenteel hebben zij zes van de veertig landsdelen in handen.

Na een referendum in 2006 is besloten dat de zetels in de Chief Pleas voortaan door verkiezingen verdeeld zouden worden. Het aanvankelijke aantal van 52 is teruggebracht tot 28.

Gisteren kozen de 474 kiesgerechtigde inwoners van Sark uit 56 kandidaten de 28 nieuwe leden van de Chief Pleas. De Barclays deden zelf niet mee, noch als kandidaat noch als kiezer, maar wakkerden de verkiezingsstrijd aan door in de plaatselijke krant een kandidaat uit te maken voor een „feodale taliban” en andere kandidaten af te doen als „een gevaar voor de toekomst van Sark.”

De haatgevoelens zijn wederzijds. „Het grootste probleem is het conflict tussen Sark en de gebroeders Barclay”, liet een kandidate weten. „Als je niet doet wat zij willen, krijg je dat net zo hard terug.”

De nieuwe Chief Pleas komt in januari voor het eerst bijeen. De leden zullen dan strootjes trekken om te bepalen wie over twee jaar herkozen moeten worden en wie de volledige termijn van vier jaar uit mogen zitten.